Myślisz o aranżacji wnętrza z dekoracyjną cegłą rozbiórkową, ale zastanawiasz się czy taka cegła jest krucha? Trwałość cegły bywa zmienna, a wpływ na to mają nie tylko skład chemiczny oraz metoda produkcji, ale także czynniki atmosferyczne.

W tym artykule przyjrzymy się bliżej, dlaczego nawet najtrwalsza cegła może z czasem tracić swoje właściwości mechaniczne i jak można temu przeciwdziałać. Podpowiemy Ci jak wybrać odpowiednie materiały oraz jakie są najlepsze techniki konserwacji, aby cegła w Twoim domu prezentowała się pięknie przez lata!

Czy cegła jest krucha?

Cegła na pierwszy rzut oka wydaje się solidna, ale potrafi być krucha. Jej delikatność zależy od składu chemicznego oraz procesu produkcji. Główne czynniki, takie jak skład gliny i metoda wypalania, mają na to istotny wpływ.

Ponadto, z czasem może ulegać degradacji pod wpływem czynników zewnętrznych. Dlatego regularne sprawdzanie stanu cegieł, czy to na zewnątrz czy wewnątrz budynku, jest niezbędne dla zachowania jakości,  i uniknięcia poważnych uszkodzeń.

Stare cegły narażone na wilgoć, zmiany temperatury i mzór mogą tracić swoje właściwości mechaniczne i z czasem stać się bardziej kruche.

Od czego zależy kruchość cegły?

Na kruchość cegły wpływa kilka istotnych czynników:

1. Skład chemiczny gliny

Różnorodne proporcje minerałów decydują o jej wytrzymałości.

  • Optymalna baza to gliny krzemionkowo-aluminiowe: ok. 50–60% SiO₂ i 10–20% Al₂O₃ daje dobrą równowagę między spiekaniem a stabilnością.
  • Najstabilniejsze cegły powstają z glin kaolinitowo-illitowych, gdyż sprzyjają one niskiej kurczliwości i mniejszej podatności na pękanie.
  • Należy unikać wysokiej zawartości smektytu (montmorylonitu), bo już ok. 15–25% zwiększa ryzyko mikropęknięć podczas suszenia/wypalania, a wtedy kruchość cegły rośnie.
  • Topniki (K₂O/Na₂O ze skalenia) w małej ilości ~1–3% obniżają temperaturę spiekania i zwiększają gęstość, z kolei ich nadmiar może prowadzić do przetopień i naprężeń.
  • Wapń (CaCO₃) w zbyt dużej ilości (>~7–8%) zwiększa ryzyko odprysków lica, pojawiają się wtedy lokalne pęknięcia i wykruszanie powierzchni.

2. Temperatura wypalania

Odpowiada ona za kolor, twardość oraz odporność na uszkodzenia mechaniczne. Wyższe temperatury zazwyczaj zwiększają odporność cegły, choć mogą również zmienić jej barwę.

  • <900 °C – w tak niskiej temperaturze mamy do czynienia z niedostatecznym spiekaniem, które powoduje wysoką porowatość i nasiąkliwość (powyżej 16%), niską wytrzymałość na ściskanie, niską mrozoodporność i większą kruchość.
  • ~900–1050 °C – jest to optymalna temperatura dla prawidłowego spiekania. Porowatość spada, typowa nasiąkliwość to ~8–14%, a wytrzymałość rośnie.
  • ~1050–1100 °C – w tej temperaturze następuje częściowa witryfikacja oraz dalszy spadek nasiąkliwości (~6–10%), wzrasta gęstość i odporność na uszkodzenia mechaniczne. W ten sposób uzyskuje się cegły w ciemniejszych odcieniach czerwieni i brązu.
  • ~1100–1300 °C – cegła klinkierowa jest zwykle wypalana w wyższej temperaturze (stąd jej bardzo niska nasiąkliwość i wysoka twardość). Zwykle wysoka temperatura (powyżej 1150 °C) zwiększa ryzyko deformacji i wewnętrznych naprężeń, a co za tym idzie – zwiększa kruchość cegły, mimo jej wysokiej twardości. Jednak ma to miejsce wtedy, gdy masa i proces nie są dobrane nieoptymalnie. W przypadku klinkieru skład i technologia są tak dobierane, żeby temu zapobiec.

3. Warunki atmosferyczne

Deszcz, niska temperatura, dobowe wahania temperatur, ekspozycja na wilgoć oraz promienie słoneczne – to wszystko ma wpływ na kruchość cegieł.

  • Woda + mróz – Deszcz i niska temperatura są groźne, gdy cegła ulegnie nasączeniu wodą – zamarzająca woda rozszerza się i może odspajać lico. Im większa nasiąkliwość cegły, tym większe ryzyko rozsadzania porów przez lód (łuszczenie, odpryski, mikropęknięcia). Jest to szczególnie groźne przy nasiąkliwości >10–12%.
  • Sole (deszcz, zasolenie, rozbryzgi uliczne) – krystalizacja soli w porach powoduje ekspansję i erozję powierzchni, dochodzi też do wykwitów i osłabienia strefy przypowierzchniowej.
  • Promieniowanie słoneczne + wahania temperatury – UV nie powoduje aż takiej degradacji ceramiki (poza możliwą zmianą koloru), ale nagłe nagrzewanie i ochłodzenie może prowadzić do powstawania mikropęknięć i kredowania powierzchni w cegłach bardziej porowatych.
  • Wiatr i deszcz ukośny – działają abrazyjnie i w dłuższej perspektywie czasowej powodują ścieranie miększej i niedostatecznie spieczonej powierzchni.

Jeśli marzą Ci się piękne ceglane płytki wykonane z autentycznych starych cegieł o wysokiej jakości, sprawdź ofertę naszego sklepu. Oferujemy tylko sprawdzone i wolne od zawilgocenia cegły, które przeszły naszą kontrolę pod kątem stanu i wytrzymałości.

Jakie uszkodzenia mogą wystąpić w cegłach?

Cegły mogą ulegać uszkodzeniom z wielu przyczyn. Najczęściej winne są warunki atmosferyczne, błędy produkcyjne lub problemy podczas magazynowania.

Zwykle spotykane kłopoty to:

  • Pęknięcia – ich pojawianie się wiąże się z oddziaływaniem wilgoci i gwałtownymi zmianami temperatury, które powodują rozszerzanie i kurczenie się materiału, co skutkuje mikropęknięciami i rozwarstwieniami.
  • Odpryski – są zazwyczaj skutkiem nieodpowiedniego wypalania albo mechanicznych uszkodzeń w trakcie transportu czy montażu.
  • Zmiany koloru powierzchni – cegły mogą ciemnieć pod wpływem promieniowania UV oraz zanieczyszczeń powietrza.

Dlatego tak istotne jest zabezpieczanie cegieł przed niesprzyjającymi warunkami pogodowymi poprzez impregnację lub zastosowanie osłon ochronnych.

Ponadto, właściwa konserwacja znacząco wydłuża żywotność cegieł z odzysku.

Jaki rodzaj cegły jest najmniej kruchy, a jaki najbardziej?

Cegły ceramiczne, poddawane wypalaniu w wysokich temperaturach, charakteryzują się większą wytrzymałością. Dzięki temu są mniej podatne na uszkodzenia.

Ciemnoczerwone cegły znane są ze swojej solidności, rówież dzięki wyższym temperaturom podczas wypalania.

Jasne cegły pochodzące z Pomorza mogą być bardziej delikatne z powodu użytych surowców i niższych temperatur wypalania.

Jakie są testy na wytrzymałość cegły?

Testy wytrzymałościowe cegieł odgrywają kluczową rolę w ocenie ich trwałości w trudnych warunkach. Jednym z podstawowych badań jest test ściskania, który określa siłę potrzebną do złamania cegły. Rezultaty tego badania wskazują maksymalne obciążenie, jakie cegła jest w stanie znieść, co ma istotne znaczenie przy projektowaniu budynków.

Innym ważnym testem jest ocena absorpcji wody. Sprawdza się tu ilość wody, którą cegła może wchłonąć, co wpływa na jej odporność na działanie mrozu i wilgoci. Cegły o wysokim poziomie absorpcji mogą być bardziej narażone na uszkodzenia podczas mroźnych zimowych dni.

Dodatkowo przeprowadza się testy odporności na czynniki atmosferyczne. Dzięki nim można przeanalizować jak warunki pogodowe, takie jak opady deszczu czy promieniowanie UV, oddziałują na strukturę i trwałość cegieł. Dzięki tym badaniom można przewidywać zachowanie materiału w różnych środowiskach oraz odpowiednio dostosować zabiegi konserwacyjne i ochronne.